Onderzoek legt een verband tussen een sterke afhankelijkheid van ChatGPT en toegenomen twijfel aan zichzelf en sociaal isolement

Een nieuw onderzoek naar ChatGPT-afhankelijkheid, gepubliceerd in Applied Cognitive Psychology, biedt een eerste inzicht in hoe frequent gebruik van AI-tools de manier beïnvloedt waarop jongeren denken, leren en met anderen omgaan. Onderzoeker Zeineb Farhat van ISC Paris interviewde 45 dagelijkse ChatGPT-gebruikers in de leeftijd van 18 tot 25 jaar in Frankrijk en vroeg hen hoe de tool hun studiegewoonten, werk en emotionele leven beïnvloedde. De bevindingen wijzen op een patroon dat ‘cognitieve ontlasting’ wordt genoemd, waarbij mensen op externe hulpmiddelen vertrouwen om te voorkomen dat zij informatie in hun eigen geheugen moeten vasthouden.

Veel deelnemers beschreven een afname van zelfstandig denken nadat zij gewend waren geraakt aan onmiddellijke antwoorden. Zij meldden een kortere aandachtsspanne, een slechter geheugen voor informatie en een toenemende neiging om te twijfelen aan hun eigen oordeel bij alledaagse beslissingen. Sommigen beschreven oprechte onrust wanneer het platform tijdelijk niet beschikbaar was. Uit het onderzoek bleek ook dat intensieve gebruikers steeds vaker voorrang gaven aan gesprekken met de chatbot boven interacties met vrienden, docenten of collega’s, wat in sommige gevallen een gevoel van sociaal isolement in de hand werkte.

Niet alle uitkomsten waren echter negatief. Deelnemers die ChatGPT selectief gebruikten – en het beschouwden als een brainstormpartner in plaats van als vervanging voor hun eigen redeneringsvermogen – meldden meer zelfvertrouwen en creativiteit. Aangezien de steekproef klein is en specifiek betrekking heeft op één land en één leeftijdsgroep, waarschuwen de auteurs dat de resultaten niet kunnen worden gegeneraliseerd, en pleiten zij voor grotere, langdurigere studies.