De AI-labelingsregels gaan op 2 augustus in: wat verandert er concreet voor u?

De nieuwe EU-transparantieregels voor kunstmatige intelligentie treden over een week, op 2 augustus, in werking. Ze zijn vastgelegd in artikel 50 van de AI-wet en hebben rechtstreeks gevolgen voor u. Chatbots moeten zich als machines identificeren en deepfakes moeten worden gemeld. De juridische basis is pas onlangs gelegd. Verordening (EU) 2026/1744 is op 24 juli in het Publicatieblad verschenen en treedt op 27 juli in werking, en de Europese Commissie heeft op 20 juli, minder dan twee weken voor de deadline, haar richtsnoeren gepubliceerd over de interpretatie van artikel 50.

De vier verplichtingen in artikel 50

Aanbieders moeten chatbots en spraakassistenten zo ontwikkelen dat mensen kunnen herkennen dat zij met een machine spreken. Zij moeten tevens de output van generatieve AI in een machinaal leesbaar formaat markeren, wat inhoudt dat er een technische markering moet worden toegevoegd aan afbeeldingen, audio, video en tekst. Iedereen die een deepfake publiceert, moet dit vermelden; dit geldt ook voor misleidend realistische inhoud waarin echte personen voorkomen. Hetzelfde geldt voor door AI gegenereerde tekst die wordt gepubliceerd om het publiek te informeren over zaken van algemeen belang, tenzij een persoon deze heeft gecontroleerd en de redactionele verantwoordelijkheid op zich neemt.

Er zijn uitzonderingen. Indien de AI uitsluitend assisteert bij standaardbewerkingen, zoals het corrigeren van spelling en grammatica, is de markeerverplichting niet van toepassing. Ook inhoud die overduidelijk fantasierijk is, valt buiten de definitie van een deepfake. De Commissie noemt als voorbeeld mensen die door de lucht vliegen.

Waarom u nauwelijks labels zult zien

Machinaal leesbaar is niet hetzelfde als zichtbaar. Artikel 50, lid 2, heeft betrekking op watermerken en metagegevens die door detectietools kunnen worden gelezen, niet op een pictogram dat u in het oog springt. Er geldt ook een overgangsperiode. Generatieve systemen die vóór 2 augustus al op de markt waren, krijgen vier extra maanden de tijd voor die markering, tot 2 december 2026. In de praktijk geldt dit voor vrijwel elke dienst die u vandaag de dag gebruikt.

Er bestaat wel degelijk een zichtbaar label. De Commissie biedt drie pictogrammen aan: één voor inhoud waaraan AI heeft bijgedragen, één voor volledig door AI gegenereerde inhoud en één voor inhoud die slechts gedeeltelijk is aangepast. Het gebruik ervan is vrijwillig en maakt deel uit van de gedragscode inzake transparantie van door AI gegenereerde inhoud. Het pictogram op zich bewijst niets. De verplichtingen uit hoofde van artikel 50 gelden in beide gevallen.

Wie handhaaft dit en wat zijn de gevolgen van overtredingen?

In Duitsland wordt het Bundesnetzagentur de centrale markttoezichthouder, en de uitvoeringswet is op 10 juli door de Bundesrat goedgekeurd. Het agentschap richt een meldpunt op waar u vermoedelijke overtredingen kunt melden. Voor overtredingen van de transparantieverplichtingen voorziet de AI-wet in boetes van maximaal 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet. Hoe streng de EU haar regels oplegt aan de grote aanbieders, blijkt uit het lopende geschil over AI-assistenten op smartphones.

Later volgen nog twee nieuwe verboden. Vanaf 2 december 2026 mogen AI-systemen die zonder toestemming intieme beelden of materiaal van seksueel misbruik van kinderen produceren, niet langer in de EU worden aangeboden. Hiervoor geldt de hoogste boetecategorie van maximaal 35 miljoen euro of 7 procent van de jaaromzet. De strengere regels voor AI met een hoog risico zijn daarentegen uitgesteld tot december 2027 en augustus 2028.