Alexa+, de leugenaar? De nieuwe spraakassistent van Amazon onder de loep genomen

Alexa+ is de naam van de nieuwe en verbeterde spraakassistent van Amazon. Het nieuwe systeem is gebaseerd op kunstmatige intelligentie en maakt aanzienlijk flexibelere interacties mogelijk dan vóór de update. Vaarwel, het uit het hoofd leren van spraakopdrachten; welkom in het tijdperk van werkelijk intelligente assistentie – althans, daar is Amazon rotsvast van overtuigd.

En inderdaad: wie al vroegtijdig toegang heeft tot Alexa+, zal al snel merken dat er veel is veranderd. Hoe complex de vraag ook is geformuleerd, Alexa weet meestal hoe ze deze moet beantwoorden. Het onpopulaire „Sorry, dat weet ik niet“ lijkt eindelijk tot het verleden te behoren. Ook hoort u niet langer „Sorry, dat heb ik niet helemaal begrepen“. In plaats daarvan vraagt Alexa+ om verduidelijking wanneer iets onduidelijk is en geeft vaak al bij de tweede poging een behoorlijk redelijk antwoord.

Zo was het vrij complexe verzoek „Alexa, maak een recept voor Griekse moussaka, maar dan vegetarisch, dat wil zeggen zonder gehakt en in plaats daarvan met meer tomatensaus en een kaaslaagje“ geen enkel probleem voor de nieuwe assistente. Dat zij vervolgens elk opsommingsteken (-) in het recept hardop voorlas als: "U heeft min 500 gram aardappelen nodig, min 500 gram aubergines...", is op dit moment nog te vergeven. Dergelijke kinderziektes zullen in de loop van de tijd zeker worden verholpen, en u weet over het algemeen toch al dat negatieve hoeveelheden ingrediënten nogal onrealistisch zijn.

Een groter nadeel is echter het volgende: wanneer de spraakassistent nu een fout maakt, doet ze dat met vurige overtuiging – op zo’n manier verwoord dat u het antwoord bijna niet zou durven betwijfelen. Zelfs wanneer Alexa er volledig naast zit, wat helaas van tijd tot tijd gebeurt. Onlangs bijvoorbeeld, toen ik vroeg hoe diep het Neufeldmeer in Burgenland was, kreeg ik te horen dat het slechts enkele meters diep was. In werkelijkheid is het 24 meter diep en dus allesbehalve ondiep. Alexa moet het meer hebben verward met het veel ondiepere Neusiedlermeer, maar toch antwoordde ze: „Het Neufeldmeer is een zeer ondiep meer in Oostenrijk en slechts enkele meters diep.“ Als ik niet had geweten dat er duiktochten worden aangeboden, zou ik deze regelrechte leugen waarschijnlijk nooit hebben opgemerkt.

Dit fenomeen – het verzinnen en genereren van volstrekt onjuiste informatie – wordt in technisch jargon inderdaad „hallucineren“ genoemd en is een typisch probleem bij kunstmatige intelligentie. Het is ook niet ongebruikelijk dat dergelijke fouten niet betrouwbaar kunnen worden gereproduceerd. Zo kreeg ik bijvoorbeeld in de nieuwe chatfunctie van de Alexa-app, die ik wilde gebruiken voor een bewijsscreenshot, elke keer weer het juiste antwoord.

Gebruikers merken echter dat er met de upgrade naar Alexa+ meer is veranderd dan alleen de anders klinkende antwoorden en de aangepaste stem en intonatie. Ook de Follow-Up-modus is nu standaard geactiveerd. Hierdoor blijft Alexa na een antwoord nog enkele seconden luisteren, zodat zij vervolgvragen kan beantwoorden zonder dat er een activeringswoord nodig is. Dit maakt een natuurlijker gesprek mogelijk, mede omdat de spraakassistent zich nu het verloop van het gesprek ‘herinnert’ en niet elke vraag als volledig nieuw behandelt, maar deze beantwoordt binnen de context van het lopende gesprek.

Zoals zo vaak heeft de Follow-Up-modus echter ook zijn nadelen: als u eigenlijk geen gesprek met Alexa wilt voeren, maar slechts één vraag beantwoord wilt hebben of één opdracht wilt laten uitvoeren, komt het nu vrij vaak voor dat Alexa de gesprekken van andere mensen in de kamer verkeerd interpreteert. Hier volgt een voorbeeld uit mijn dagelijks leven: terwijl ik aan het koken was, vroeg ik Alexa om een timer in te stellen; naast mij waren mijn ouders in gesprek. Nadat Alexa de timer had ingesteld en dit aan mij had bevestigd, zette ik het gesprek met mijn ouders voort. Dat de spraakassistent enkele minuten later weer iets zei, wat in ons gesprek onderging, werd met een schouderophalen ontvangen. Het was echter minder prettig toen ik me realiseerde dat Alexa de timer had gewist. Ze moet een stukje van het gesprek hebben opgevangen en zich genoodzaakt hebben gevoeld om deze te annuleren.

Nog een laatste opvallend nadeel: in ieder geval op oudere apparaten duurt de verwerking van zelfs eenvoudige opdrachten nu merkbaar langer. In absolute termen gaat het nog steeds slechts om enkele seconden. Maar als u gewend bent aan een vrijwel onmiddellijke reactie, zult u zich vaak afvragen waarom de reactietijd zo ongewoon lang is. Volgens Amazon zouden de apparaten van de nieuwste Echo-generatie hier een oplossing voor moeten bieden, aangezien ze zijn geoptimaliseerd voor Alexa+. Gebruikers bevestigen dit in de reacties, maar de nieuwe apparaten zijn ook aanzienlijk duurder dan men gewend is.

Tot slot moet worden opgemerkt dat Alexa met de Plus-update zeker een stap vooruit heeft gezet. Het zou zelfs onjuist zijn om te zeggen dat het slechts een kleine stap in de goede richting was. De spraakassistent maakt hier veeleer een enorme sprong voorwaarts – zo ver zelfs dat hij in sommige gevallen het beoogde doel simpelweg heeft overschreden.